Kwestie praw autorskich podczas tworzenia logotypu podkastu

Część z nas jest na tyle uzdolniona, że potrafi samodzielnie wykonać logo dla swojego podkastu. Osobom tym chciałbym pogratulować i przekazać informację, że jeśli dodatkowo wykonali logo za pomocą legalnego oprogramowania, to mogą nie tylko być dumni ze swojej pracy, lecz także w pełni korzystać z osobistych i majątkowych praw autorskich, które im przysługują jeśli rzecz jasna ich logotyp będzie tego rodzaju, że stanowić będzie utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych!

Nie wszyscy jednak są tak wszechstronnie uzdolnieni. Część z nas po prostu zleca wykonanie logotypu. Co w takim wypadku warto mieć na uwadze, żeby uniknąć problemu z tym, że z naszego logo zaczyna korzystać ktoś inny, z kim wcale nie chcielibyśmy mieć nic wspólnego?

Co wziąć pod uwagę podczas zlecenia wykonania logotypu osobie zewnętrznej?

Zlecając wykonanie logotypu dla naszego podkastu, powinniśmy pamiętać o kilku kwestiach. Przede wszystkim warto wiedzieć, że na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych ochronie podlega utwór, którym jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Najprościej rzecz ujmując, bez względu na to, jak oceniamy końcowy efekt pracy kreatywnej (czy nam się ona podoba, czy też nie), jej wynik wyrażony w jakikolwiek sposób podlegać będzie ochronie prawnej. Najczęściej więc będzie nim właśnie wykonane dla nas logo. Logotyp, który nie miałby cech utworu musiałby być skrajnie prosty i sprowadzałby się najczęściej do czarnych liter na białym tle i to bez zastosowania żadnego fantazyjnego font’a. Wykonanie takiego logotypu nie byłoby jednak najprawdopodobniej elementem Twojej umowy z grafikiem.

Istotne jest także, że twórcy przysługują przede wszystkim dwa rodzaje praw – autorskie prawa osobiste i autorskie prawa majątkowe. Te pierwsze są niezbywalne, choć możliwe jest wprowadzenie ograniczeń w zakresie ich wykorzystywania. Te drugie podlegają obrotowi, czyli, mówiąc w największym uproszczeniu, możemy je kupić i sprzedać.

Proces przeniesienia praw autorskich z twórcy na podkastera

Właśnie autorskie prawa majątkowe mogą zostać przeniesione na podkastera, który zlecił wykonanie logotypu. Nie dochodzi do tego jednak „automatycznie” poprzez sam fakt zapłaty wynagrodzenia za wykonaną na nasze zlecenie pracę, o czym koniecznie musimy pamiętać! Do przeniesienia autorskich praw majątkowych niezbędne jest zgodnie z przepisami ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zawarcie pisemnej umowy dotyczącej nie tyle wykonania dla nas logo, ale konkretnie przeniesienia praw autorskich majątkowych. Warto zwrócić uwagę, że umową pisemną będzie tu albo umowa podpisana przez obie strony odręcznie, albo też umowa podpisana przy wykorzystaniu certyfikowanego podpisu elektronicznego. W żadnym wypadku jednak nie będzie wystarczająca wymiana skanów podpisanych umów, co jest częstą sytuacją w przypadku osób działających w internecie.

Aby taka umowa była prawnie skuteczna, musimy ponadto sprecyzować w niej pola eksploatacji, na których twórca przeniesie na nas autorskie prawa majątkowe. Mówiąc najprościej, pola eksploatacji to obszary i sposoby rozpowszechniania utworu. Na przykład: trwałe lub czasowe utrwalanie lub zwielokrotnianie w całości lub w części jakimikolwiek środkami i w jakiejkolwiek formie niezależnie od formatu, systemu lub standardu, w tym wprowadzanie do pamięci komputera, oraz trwałe lub czasowe utrwalanie lub zwielokrotnianie takich zapisów, włączając w to sporządzanie ich kopii oraz dowolne korzystanie i rozporządzanie tymi kopiami czy też rozpowszechnianie w sieci internet oraz w sieciach zamkniętych. Pól eksploatacji jest niezmiernie dużo – im bardziej szczegółowo i wyczerpująco opiszemy je w umowie, tym lepiej dla nas i naszego podkastu. Do przeniesienia majątkowych praw autorskich do utworu dojdzie bowiem wyłącznie na tych polach eksploatacji, które wyraźnie w umowie wskażemy.

W jaki sposób określić wysokość wynagrodzenia dla twórcy?

To jednak dalej nie wszystko. Trzeba też wiedzieć, że jeżeli z umowy nie wynika, że za przeniesienie autorskich praw majątkowych twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia określone w umowie, to wysokość wynagrodzenia określa się z uwzględnieniem zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu. Co więcej, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym polu eksploatacji. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe regulacje, postanowienia dotyczące wynagrodzenia należnego twórcy powinny niezmiernie precyzyjnie określać, czy dotyczą one także przeniesienia majątkowych praw autorskich do utworu, oraz wskazywać pola eksploatacji, których wynagrodzenie to dotyczy. Nie wyklucza to oczywiście sytuacji, kiedy jedno wynagrodzenie określone umową dotyczyć będzie zarówno wykonania logotypu do naszego podkastu, jak i przeniesienia majątkowych praw autorskich na wszystkich polach eksploatacji określonych w umowie. Uregulowanie tych kwestii jest wyłącznie sprawą postanowień umownych, na które mamy jako podkasterzy duży wpływ do momentu, kiedy nie wypłacimy wynagrodzenia naszemu grafikowi-twórcy. Dlatego kwestie te trzeba uregulować przed zleceniem wykonania logo dla naszego podkastu.

Licencja niewyłączna – kto może korzystać z logotypu?

Co jednak, jeśli nie zawarliśmy pisemnej umowy zawierającej wszystkie postanowienia, o których mowa wyżej? Oczywiście nie oznacza to, że nie możemy korzystać z logotypu, za który zapłaciliśmy. Problem polega jednak na tym, że autorskie prawa majątkowe wciąż pozostają po stronie ich twórcy, a my uzyskujemy licencję niewyłączną. Licencja niewyłączna polega na tym, że oprócz nas z logotypu swobodnie może korzystać także jego twórca i niewykluczone jest na przykład przekazanie go naszej konkurencji. Warto jednak podkreślić, że jeśli podkast jest częścią naszego biznesu, nie pozostaniemy tu bezbronni. Z pomocą przyjdą nam choćby przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, które będziemy mogli wykorzystać, jeśli osoba korzystająca z naszego logo po prostu będzie próbowała się ze swoimi usługami lub towarami „podszyć” pod nas.

Warto też zwrócić uwagę, że jeśli na etapie zawierania umowy dotyczącej wykonania logotypu określimy jego ostateczne parametry, to istnieje znacząco mniejsze ryzyko, że otrzymamy produkt, który będziemy zmuszeni dalej, niekiedy odpłatnie, przerabiać. Brak określenia jakichkolwiek parametrów daje bowiem jego twórcy niekiedy zbyt dużą dowolność, która w większości przypadków będzie mieścić się w zakresie kreatywnego wykonania umowy. Jeśli w dodatku mamy dostać także księgę znaku, to powinniśmy przynajmniej zakresowo określić, co dokładnie się w niej znajdzie. To również eliminuje możliwość powstania nieporozumień w przyszłości.