Spółka jawna – podlegająca wpisowi do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego i spółka cywilna, podlegająca informacyjnemu wpisowi do  Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, mają wiele cech wspólnych, ale i kilka istotnych z puntu widzenia przedsiębiorcy różnic. Obydwie formy prowadzenia działalności gospodarczej są optymalne dla działalności niewielkich rozmiarów, w których nie istnieje ryzyko zatorów płatniczych, czy kontraktów na wysokie kwoty. Dla takich bowiem działalności, lepiej od razu zdecydować się na założenie spółki kapitałowej. Umowa spółki cywilnej i jawnej, powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Koszt rejestracji

Jednakże każdy młody przedsiębiorca, chcący rozpocząć prowadzenie działalności na własny rachunek, ale w formie spółki, zwróci uwagę w pierwszej kolejności na koszty jej utworzenia. W tej kwestii prym wiedzie spółka cywilna, której koszt wynosi zasadniczo 0 zł. Zarejestrowanie spółki jawnej natomiast – w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – wiąże się z opłatą w wysokości 600 zł. Różnica w kosztach jest więc znaczna. W przypadku każdej ze spółek, na wspólnikach ciąży obowiązek opłaty podatku od czynności cywilno – prawnych na rzecz właściwego Urzędu Skarbowego, tytułem podatku od umowy spółki.

Koszty publicznoprawne

Zarówno wspólnicy spółki jawnej jak i cywilnej, mogą zostać płatnikami podatku dochodowego według skali podatkowej w wysokości 18% lub 32%, albo według stawki liniowej wynoszącej 19%. Wspólnicy obu spółek, mogą rozliczać podatek dochodowy na podstawie uproszczonej formy opodatkowania w postaci ryczałtu ewidencjonowanego. W przypadku spółki cywilnej możliwe jest również rozliczanie podatku dochodowego na podstawie karty podatkowej.

Wspólnicy spółki jawnej, z uwagi na fakt traktowania ich przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako przedsiębiorców, zobligowani są do comiesięcznego odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Dodatkowo, wspólnicy mogą odprowadzać składki na ubezpieczenia chorobowe. Wspólnik spółki jawnej, zatrudniony na podstawie umowy o pracę, czy tez umowę zlecenie, zwolniony jest z obowiązku z odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne.

Zdecydowaną korzyścią spółki spółki cywilnej jest to, że może się okazać, że jej wspólnikom przysługuje tak zwany preferencyjny ZUS przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym, koszty prowadzenia działalności, znacznie się zmniejszą.

Odpowiedzialność za zobowiązania

Wspólnicy prowadzący działalność w ramach spółki cywilnej, odpowiadają osobiście za zobowiązania spółki, całym swoim majątkiem. Odpowiedzialność ta, jest solidarna, co oznacza że wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w całości lub w części od wszystkich wspólników spółki cywilnej jednocześnie, a zaspokojenie roszczenia w całości zwalnia pozostałych wspólników. W przypadku jawnej, wydaje się być trochę bezpieczniej, ponieważ, to spółka odpowiada za swoje zobowiązania w pierwszej kolejności. Dopiero w sytuacji kiedy spółka jest niewypłacalna, odpowiedzialność przechodzi na jej wspólników. Dodatkowo wspomnieć należy, że regulacje dotyczące działania spółki jawnej zawarte zostały w Kodeksie spółek handlowych. Regulacje te są w pełni przejrzyste, nawet dla młodego przedsiębiorcy.

Trudno więc udzielić jednoznacznej odpowiedzi, czy korzystniejsze jest prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej, czy też spółki jawnej. Zależeć to będzie bowiem od bardzo wielu czynników dotyczących tak rodzaju, działalności, jej zakresu, jak i poszczególnych osób tworzących spółkę. Wartym wspomnienia jest również to, że Kodeks spółek handlowych przewiduje uproszczoną procedurę przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, co zawsze umożliwia rozpoczęcie działalności w najprostszej jej formie, tj. spółki cywilnej i późniejsze jej przekształcenie w spółkę jawną wraz ze wzrostem biznesu.