Jak zabezpieczyć firmę przed konkurencją?

Z tej strony Piotr Kantorowski, a to kolejny odcinek podcastu Prawo dla Biznesu. Dzisiejszy temat należy do tych bardzo wdzięcznych – porozmawiamy o tym, jak skutecznie zabezpieczyć firmę przed działaniami konkurencji.

Nie mam tu na myśli typowej, zgodnej z prawem konkurencji, która funkcjonuje w ramach zdrowej rywalizacji rynkowej. Taki naturalny wzrost – zarówno naszej firmy, jak i firm konkurencyjnych – jest czymś normalnym. Co więcej, nadmierna „ochrona” przed tego rodzaju konkurencją mogłaby wręcz ocierać się o praktyki niedozwolone, jak zmowy cenowe.

Skupię się natomiast na działaniach, które mają na celu ochronę przedsiębiorstwa przed wrogimi i niekiedy bezprawnymi zachowaniami. Chodzi m.in. o:

• ochronę kluczowych informacji przekazywanych pracownikom i współpracownikom,
• ograniczenie ryzyka przejmowania klientów przez byłych pracowników,
• oraz przeciwdziałanie „drapieżnym” przejęciom zespołu przez klientów firmy.

Oczywiście istnieją określone mechanizmy, które pozwalają na skuteczne zabezpieczenie się w tych obszarach, ale trzeba też pamiętać, że działamy w warunkach wolnego rynku. Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka, jakie niesie konkurencja – można je jednak znacząco ograniczyć.

Nie omówię dziś wszystkich możliwych sposobów zabezpieczenia – np. zagadnień z zakresu prawa własności przemysłowej czy patentów. To temat na osobny odcinek. Skupię się na rozwiązaniach bardziej uniwersalnych i dostępnych praktycznie dla każdego przedsiębiorcy: tajemnicy przedsiębiorstwa, zakazie konkurencji oraz tzw. klauzulach antydrapieżniczych.

Tajemnica przedsiębiorstwa – jak ją chronić?

Tajemnica przedsiębiorstwa podlega ochronie na mocy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ustawa definiuje, co jest informacją poufną, i określa, czego nie wolno z tymi informacjami robić. Ale samo istnienie przepisów to za mało – ochrona powstaje dopiero wtedy, gdy przedsiębiorca podejmie konkretne działania w celu jej zapewnienia.

Porozmawiaj z ekspertem 🎯

Borykasz się z zagadnieniem, które tutaj poruszyłem? Skontaktuj się ze mną i ustalimy termin 15-minutowej konsultacji. Wspólnie znajdziemy najlepsze rozwiązanie dla Twojego biznesu!

Bezpłatna konsultacja

Te działania powinny być zarówno prawne, jak i techniczne. W praktyce oznacza to m.in.:

• wprowadzenie regulaminu lub procedury dotyczącej poufności informacji,
• zawarcie odpowiednich postanowień w umowach o pracę lub umowach cywilnoprawnych,
• ograniczenie dostępu do poufnych danych wyłącznie do osób, które muszą je znać.

W dokumentach warto wskazać konkretne rodzaje informacji, które podlegają ochronie – np. strategię marketingową, cenniki, sposób kalkulacji marży, zasady udzielania rabatów. Dobrze, jeśli te zapisy są sformułowane jasno, ale mogą mieć też charakter ogólny – ważne, by było widać, że firma aktywnie chroni swoje interesy.

Pamiętajmy też, że informacja opublikowana – np. ceny dostępne na stronie internetowej – nie może być uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa. Podobnie dane dostawców lub klientów, które sami publikujemy.

Zakaz konkurencji – kiedy i jak go stosować?

Zakaz konkurencji to kolejne narzędzie, które może znacząco zwiększyć bezpieczeństwo firmy. Jego zastosowanie wygląda różnie w zależności od formy współpracy:

1. W trakcie trwania stosunku pracy

Zakaz konkurencji może dotyczyć każdego pracownika. Oznacza zakaz świadczenia pracy lub prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy – nie ogólnie, ale wobec firm działających na tym samym lub komplementarnym rynku.

Dla przykładu: ktoś sprzedający zimne napoje może być uznany za konkurencję dla budki z lodami. Nawet jeśli nie oferują identycznych produktów, walczą o uwagę tego samego klienta.

2. Po ustaniu stosunku pracy

Tutaj sytuacja jest bardziej złożona. Zakaz konkurencji po zakończeniu umowy o pracę może zostać zawarty jedynie z pracownikiem, który miał dostęp do szczególnie istotnych informacji – np. handlowcem, który zna rabaty, cenniki czy dane klientów.

Co ważne, taki zakaz wymaga wypłaty odszkodowania – minimum 25% wynagrodzenia z okresu odpowiadającego długości trwania zakazu.

Zakaz konkurencji w umowach B2B i cywilnoprawnych

W przypadku współpracy B2B (czy też umów zlecenia) nie obowiązują te same przepisy co w Kodeksie pracy. Jednak nie znaczy to, że możemy stosować dowolne klauzule. Ograniczenia muszą być rozsądne – zarówno pod względem terytorialnym (np. region kraju), jak i przedmiotowym (np. konkretna grupa klientów).

Całkowity zakaz wykonywania zawodu (np. zakaz pracy dla jakiegokolwiek podmiotu w branży graficznej) może zostać uznany przez sąd za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i być nieważny.

Z perspektywy przedsiębiorcy warto, aby taki zakaz był:

• proporcjonalny,
• określony w czasie,
• ograniczony terytorialnie i branżowo,
• a jeśli to możliwe – ekwiwalentny (czyli powiązany z dodatkowym wynagrodzeniem lub innym świadczeniem).

Podsumowanie

Zabezpieczenie firmy przed działaniami konkurencji to złożony, ale bardzo istotny temat. Warto zadbać o:

• właściwe sformułowanie zasad poufności,
• racjonalne i zgodne z prawem klauzule o zakazie konkurencji,
• oraz precyzyjne zapisy dotyczące przejmowania pracowników.

Pamiętajmy, że każdy przypadek jest indywidualny, a skuteczna ochrona wymaga przemyślanej strategii i dobrej dokumentacji.

Dziękuję za wysłuchanie dzisiejszego odcinka. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak skutecznie chronić swój biznes – zapraszam na prawodlabiznesu.eu. Jesteśmy w kontakcie!

Piotr Kantorowski
RADCA PRAWNY

Przedsiębiorcom służę pomocą w kwestiach związanych z prawem własności intelektualnej szczególnie w obszarze digital marketingu i IT. Tworzę też umowy tak, aby oddawały Twoje plany biznesowe i zabezpieczały firmę w najwyższym stopniu. Jeśli trzeba pomagam też poprowadzić spory korporacyjne lub z kontrahentami.

Skontaktuj się ze mną, chętnie odpowiem na Twoje pytania dotyczące naszej oferty i przedstawię rozwiązania dostosowane do Twojego biznesu.

Bezpłatna konsultacja